Kaszubski haft – wszystko co trzeba o nim wiedzieć

Jeżeli mowa o początkach kaszubskiego haftu, wypada wspomnieć o dwóch klasztorach – norbertanek w Żukowie oraz benedyktynek w Żarnowcu. Jest to bardzo długa i kilkuwieczna tradycja, której początki sięgają aż XII wieku. Tą kompozycyjno-wzorniczą technikę, stosuje się głównie do ozdabiania ubrań, jednak pojawiają się też jej elementy w sztuce użytkowej. Kaszubski haft, znajdziemy też chociażby na naczyniach, obrusach, serwetkach, talerzach, wazonach i wielu innych przedmiotach codziennego użytku.

Z uwagi na to, że Kaszubski Haft stanowi bardzo popularny element polskiego folkloru, warto nieco o nim się dowiedzieć. Poniżej została przedstawiona symbolika dotycząca motywów i kolorów haftu kaszubskiego, wraz z jego regionalnymi podgatunkami i rodzajami haftu.

Symbolika i kolory kaszubskiego haftu

Jeżeli chodzi o podstawy haftu kaszubskiego, wyróżnia się w nim siedem głównych kolorów. To zestawienie swój początek ma w miejscowości Wdzydze, a jako pierwsi zastosowali je Teodora i Izydor Gulkowscy. Te kolory to:

Niebieski – oznaczający kaszubskie niebo.

Chabrowy – mający symbolizować jeziora kaszubskie.

Żółty – czyli kolor dojrzewających zbiór na polach oraz słońce.

Granatowy – mający oddawać głębię morza.

Czerwony – kolor krwi, którą Kaszubki gotowi są przelać broniąc własnej ziemi.

Zielony – czyli łąki i lasy.

Czarny – jak polna ziemia.

Motywy, które pojawiają się w kaszubskim hafcie

To co szczególnie charakteryzuje wzory kaszubskie, to głównie kwiatowe motywy. Bardzo często spotkamy się z motywem dzwonków, niezapominajek, chabrów, goździków czy też róż. Jako, że okoliczna przyroda jest bardzo bogata w wiele różnych gatunków kwiatów, czerpie się z niej wiele inspiracji.

Co ciekawe, podczas powstawania obrusów haftowanych, wykorzystuje się też motywy z kwiatów obcych, np. palmety, akantu oraz granatu. Są to wzory, które pojawiały się w haftach tworzonych w klasztorach. Jeżeli chodzi o często obecne w hafcie owady – głównie pszczoły i żuki, uznaje się, że pochodzą one jeszcze odległych, pogańskich czasów.

Bardzo charakterystycznym wzorem, z którym spotkamy się w wielu kaszubskim haftach, jest element tzw. „Drzewa życia”. Jest to dość prosty i niezbyt skomplikowany układ gałęzi, które z założenia nie mogą się w żaden sposób się nakładać, krzyżować i przeplatać. Mają one nawiązywać i symbolizować przejrzyste i proste zasady ludzkiego życia.

Czepcowy haft

Przez wieki rozwoju tradycji, na Kaszubach wykształciło się wiele odmiennych szkół kaszubskiego haftu. Wyróżnia się m.in.: Wdzydzką, Wejherowską, Pucką, Słupską, Tucholską, a także Bytowską.

Szkoła Żukowska, wydała na świat najbardziej odrębny rodzaj tej sztuki, czyli haft czepcowy. Początkowo, był on stosowany srebrną i złotą nicią na aksamitnych materiałach. W dawnych czasach, było to na tyle ekskluzywne, że na czepce mogły sobie na pozwolić jedynie najzamożniejsze szlachcianki i gburki. Aktualnie, są one wykorzystywane na serwetach haftowanych, a także na obrusach. Jeżeli chodzi o samo wyszywanie, stosuje się nić żółtą bądź też białą.

„Renesans folkloru”

Chociaż początkiem XXI wieku kultura ludowa nie była tak popularna i wydawało się, że odejdzie kompletnie do lamusa. Obecnie można zauważyć kompletnie inną tendencję. Coraz więcej młodych ludzi przejawia zainteresowanie regionalnymi strojami, tańcami oraz śpiewem. Wydaje się, że duży wpływ na to, ma też popkultura i media masowe, które ostatnimi czasy dość wyraźnie lansują modę na elementy sztuki ludowej.